Kiedy myślimy o stabilności państwa, rzadko pierwszym skojarzeniem jest bochenek chleba. Jednak w Pakistanie sytuacja stała się tak napięta, że to właśnie pszenica, a nie tylko ruchy wojsk, może zadecydować o przyszłości regionu. Wyobraź sobie, że nagle z rynku znika fundament Twojej diety – w tym przypadku tradycyjne placki roti i naan.
To nie jest tylko odległy problem polityczny. To lekcja o tym, jak szybko konflikt zbrojny może uderzyć w absolutną podstawę egzystencji. Analizując raporty z Islamabadu i Kabulu, zauważyłem niepokojący wzorzec: wojna na granicy z Afganistanem zbiega się z największym od lat kryzysem na polach uprawnych. Jeśli myślicie, że inflacja w Europie była wyzwaniem, spójrzcie na liczby, które płyną z azjatyckich rynków rolniczych w 2025 roku.
Deficyt, który paraliżuje: 2,2 miliona ton poniżej kreski
Najnowsze dane z Departamentu Rolnictwa USA (USDA) rzucają brutalne światło na sytuację. W tym sezonie prognozuje się, że produkcja pszenicy w Pakistanie spadnie o ponad 2 miliony ton w porównaniu do ubiegłego roku. To nie jest błąd statystyczny; to ilość ziarna, która wystarczyłaby do wyżywienia milionów ludzi przez wiele miesięcy.
Co zaskoczyło mnie najbardziej: Pakistan, mimo że importuje ryż czy kukurydzę, w kwestii pszenicy zawsze starał się być samowystarczalny. Ten model właśnie pęka. Eksperci ds. bezpieczeństwa żywnościowego zauważają, że gdy „operacja Gazab Lil Hak” nabiera tempa, łańcuchy dostaw zostają przerwane. Dlaczego to jest tak krytyczne?
- Wzrost cen o 40-60%: Skurczenie się zapasów oznacza drastyczne podwyżki na targowiskach.
- Priorytety armii: Logistyka cywilna schodzi na dalszy plan, gdy drogi są potrzebne transportom wojskowym.
- Zależność od importu: Pakistan musi teraz szukać ziarna na rynkach zewnętrznych, co przy słabnącej walucie jest niemal niemożliwe bez pomocy międzynarodowej.
Wojna, która zaczęła się na granicy, a skończy w kuchni
Minister obrony Pakistanu, Khawaja Asif, ogłosił przejście do bezpośrednich działań przeciwko Afganistanowi. Ataki powietrzne na Kabul i Kandahar to tylko wierzchołek góry lodowej. W mojej praktyce obserwatora rynków rzadko widzę tak niefortunny zbieg okoliczności: wojna totalna w momencie, gdy silosy świecą pustkami.
W Polsce jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że ceny pieczywa w piekarniach typu Putka czy Galeria Wypieków zależą od globalnych cen gazu i ziarna z Ukrainy. W przypadku Pakistanu sytuacja jest inna: tam brak pszenicy to nie tylko wyższa cena, to brak produktu na półce. Zjawisko to prowadzi do niepokojów społecznych, które mogą być bardziej niszczycielskie niż same działania wojenne.
Badania z lat 2024-2025 pokazują, że aż 73% gospodarstw domowych w tym regionie opiera swoją kaloryczność głównie na produktach pszennych. Wyjęcie tego elementu z układanki to gotowy przepis na kryzys humanitarny, który odbije się echem na całym świecie, wpływając na ceny zbóż również na giełdach w Londynie czy Paryżu.
Praktyczna lekcja: Co możemy z tego wyciągnąć?
Choć Pakistan wydaje się odległy, dynamika „wojna + głód” jest uniwersalna. Warto śledzić te raporty, bo pokazują one, jak wrażliwy jest globalny system żywnościowy. Specjaliści od logistyki rekomendują, aby państwa zwiększały swoje rezerwy strategiczne o minimum 15% w okresach niestabilności geopolitycznej.
Ale jest pewien niuans: samo posiadanie ziarna nie wystarczy, jeśli infrastruktura dystrybucji zostanie zniszczona przez kordon wojskowy. Pakistan stoi obecnie przed dylematem: finansować amunicję czy dotować mąkę? Wybór jednej z tych dróg ukształtuje ten kraj na najbliższą dekadę.
Być może nadszedł czas, abyśmy i my w Europie zaczęli patrzeć na rolnictwo nie tylko przez pryzmat ekologii, ale przede wszystkim bezpieczeństwa narodowego. Czy uważasz, że kraje powinny stawiać na całkowitą samowystarczalność żywnościową, nawet jeśli jest to droższe niż import?
